Sebepsiz Zenginleşme Nedir

Sebepsiz Zenginleşme

Sebepsiz zenginleşme en basit tabiri ile geçerli bir neden olmadan başkasının malvarlığı lehine kişinin mal varlığında meydana gelen azalmadır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda da yer alan bu kurum hukuki ilişkilerde güveni ve adaleti sağlamaya yönelik olarak düzenlenmiştir.

Borçlar Kanununa göre sebepsiz zenginleşme haksız fiillerden ve sözleşmeden doğan borç ilişkilerinin yanında üçüncü bir borç ilişkisi olarak düzenlenmiştir. Bu borç ilişkisine ilişkin olarak getirilen müeyyide ise Kanunun 77. maddesindeHaklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre sebepsiz zenginleşen borçlu zenginleşmeyi alacaklıya geri vermekle yükümlüdür.

Sebepsiz zenginleşme Borçlar Kanunu 77 vd. maddelerinde düzenlenmiştir.
Sebepsiz Zenginleşmenin Koşulları

Bu borç ilişkisinin doğumu için Kanunun 77. maddesi kapsamında her şeyden önce bir zenginleşme olmalıdır. Söz konusu zenginleşme birden çok nedenden kaynaklanabilir ancak burada önemli olan geçerli bir nedenden dolayı olmamasıdır. Örneğin yanlışlıkla başka bir kişinin hesabına para gönderimi, bir doğa olayı etkisi ile ürünlerin karışması gibi durumlar sebepsiz zenginleşmenin nedeni olabilecektir. Ayrıca Kanunun 78. maddesinde Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir.” hükmü ile sebepsiz zenginleşmenin konusuna açıklık getirilmiştir.

Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta ise maddenin 2. fıkrasında yer alan zamanaşımına uğramış bir borcun ifasından ve ahlaki bir ödevin yerine getirilmesinden doğan zenginleşmelerin geri istenemeyeceğine ilişkindir. Burada kanunkoyucu özel bir düzenlemeye giderek “Eksik Borçlar” sebepsiz zenginleşme hükümlerinden kapsam dışı bırakmıştır. İstisna hükümleri bir kenara bıraktığımızda sebepsiz zenginleşmenin koşullarını şu şekilde sıralayabiliriz.

– Borçlunun malvarlığında çoğalma

– Alacaklının malvarlığında azalma

– İlliyet bağı

– Geçerli bir neden bulunmaması

Sebepsiz Zenginleşmenin Sonuçları

En genel tabiri ile sonucu, zenginleşme konusu edimin geri verilmesidir. Geri vermeye ilişkin hükümler 6098 sayılı Kanunun 79. vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre Sebepsiz zenginleşen, alacaklının geri istediği anda elinde olanı geri vermekle yükümlüdür. Ancak iyiniyetli değilse veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalabileceğini düşünmesi gerekiyorsa, zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür.

Ayrıca sebepsiz zenginleşen yani borçlu iyiniyetli ise zenginleşme konusuna yapmış olduğu zorunlu ve faydalı masrafları alacaklıdan isteyebilir. Ancak kötüniyetli ise sadece geri verme anında zenginleşme konusu malda meydana gelen değer artışını isteyebilecektir. Borçlu yapacağı lüks masrafları ise iyiniyetli olup olmadığına bakılmaksızın isteyemez. Burada lüks masraflar eğer mala zarar vermeden sökülüp alınabilecek ise bu durumda borçlu bunları geri vermeden söküp alabilir.

Sebepsiz zenginleşme hükümlerine ilişkin olarak Kanunumuz öğrenme tarihinden itibaren iki yıl her halükarda on yıllık bir zamanaşımı süresi getirmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial